Wat is duimbasisartrose?
Duimbasisartrose is slijtage van het gewricht aan de basis van uw duim. Het is een veelvoorkomende oorzaak van pijn en krachtsverlies bij dagelijkse handelingen.
Wat is duimbasisartrose precies?
Uw duim heeft een bijzonder beweeglijk gewricht waar het handwortelbeentje (trapezium) en het eerste middenhandsbeentje (os metacarpale primum) elkaar ontmoeten. Tussen beide botjes ligt een laagje kraakbeen: glad en goed gesmeerd, zodat de botjes soepel over elkaar bewegen. Bij artrose slijt dat kraakbeen geleidelijk af en verliest het gewricht zijn smering. Soms vormen er kleine botuitsteeksels (osteofyten) en kan het gewricht overbelast en ontstoken raken. Het bewegen wordt dan stug en pijnlijk.
Doordat de duim bij vrijwel elke handbeweging betrokken is, schrijven, een potje openen, de auto starten, een knoop dichtmaken, merkt u snel dat er iets niet goed zit.
Verschillende namen, dezelfde aandoening
Het kan verwarrend zijn: artsen, fysiotherapeuten en patiënten gebruiken vier verschillende termen die op exact hetzelfde duiden. Ze beschrijven allemaal slijtage van het gewricht aan de basis van uw duim:
- Duimbasisartrose: de meest gangbare patiëntterm in Nederland.
- Duimartrose: kortere informele variant.
- CMC1-artrose: medische term. CMC1 staat voor het eerste carpometacarpale gewricht. Dat is het gewricht van de duim.
- Rizartrose: een term uit het Frans, soms nog gebruikt in oudere literatuur.
De anatomie van uw duimbasis
De duimbasis is een zadelgewricht: twee oppervlakken die op een zadel lijken en samen in alle richtingen kunnen bewegen. Daardoor kunt u uw duim zowel buigen-strekken als naar uw pink toe brengen (oppositie): een unieke beweging die andere zoogdieren niet kennen. Die veelzijdigheid maakt de duim onmisbaar, maar maakt het gewricht ook gevoeliger voor slijtage.
Hoe ontstaat het?
De precieze oorzaak is per persoon verschillend, maar de volgende factoren spelen een rol:
- Leeftijd en hormonen: vrouwen na de menopauze krijgen het beduidend vaker.
- Erfelijke aanleg: kwam artrose ook in uw familie voor, dan is uw kans erop groter.
- Eerdere blessures: een breuk of slechte verstuiking van de duim kan jaren later artrose veroorzaken.
- Langdurige zware belasting: bepaalde beroepen of hobby's die veel knijpkracht van uw duim vragen.
- Algemene artrose: soms is het onderdeel van slijtage in meerdere gewrichten.
Hoe verloopt de aandoening?
Duimbasisartrose ontwikkelt zich meestal langzaam, over jaren. In het begin merkt u alleen pijn na intensieve activiteiten. Naarmate de slijtage toeneemt, kan de pijn ook in rust opspelen en kan het gewricht stug aanvoelen of klikkende geluiden geven. In een gevorderd stadium is de duim soms zichtbaar vervormd: de basis steekt iets naar buiten, omdat het bot iets verschuift.
Bij verreweg de meeste mensen geven eenvoudige maatregelen al jarenlang voldoende verlichting. Pas wanneer de klachten uw dagelijks leven blijven storen, komen zwaardere behandelingen in beeld.